Bezpieczniejsza Słowacja Sześć recept na obniżenie poziomu przestępczości i zwiększenie bezpieczeństwa obywateli

(Element programu wyborczego Ruchu Chrześcijańsko-Demokratycznego z 2002 r.) Daniel Lipšic Vladimír Palko (Bratysława)

I. „DO TRZECH RAZY SZTUKA“

Ponieważ 70 proc. przestępstw z użyciem przemocy popełnia 6 proc. ogólnej liczby sprawców, izolowanie najniebezpieczniejszych przestępców wpłynie znacząco na zwiększenie bezpieczeństwa obywateli. Zasada „do trzech razy sztuka“ (three strikes and you are out) oznacza jasno określoną, nieuchronną karę. Zniechęci też potencjalnych młodych sprawców.

Ochrona obywateli przed recydywistami należy do priorytetów każdego cywilizowanego społeczeństwa. Najważniejszym zadaniem państwa jest zapewnienie przestrzegania prawa i porządku. Wprowadzenie tej zasady doprowadzi do rzeczywistej zmiany jakościowej w państwie, zapewni podwyższenie bezpieczeństwa w mieście i na wsi.

Proponowane brzmienie § 43 Kodeksu karnego

„Jeśli sąd skazuje sprawcę przestępstwa aktu terroru (§ 93, § 93a), sprowadzenia niebezpieczeństwa powszechnego (§ 179), spowodowania zagrożenia bezpieczeństwa statku powietrznego i cywilnego statku wodnego (§ 180a), uprowadzenia środku transportu powietrznego za granicę (§ 180c), założenia, organizowania i wspierania grupy przestępczej (§ 185a), niedozwolonej produkcji i posiadania substancji odurzających, psychotropowych, trucizn, ich prekursorów oraz obrotu tymi substancjami (§ 187), produkcji pornografii dziecięcej (§ 205b), znęcania się nad członkami rodziny (§ 215), handlu dziećmi (§ 216a), przestępstwa przeciwko życiu (§ 219) lub zdrowiu (§ 222), przestępstwo rozboju (§ 234), brania zakładnika (§ 234a), szantażu (§ 235), groźby bezprawnej (§ 235a), także w celu wymuszenia wierzytelności (§ 235b), przestępstwa przeciwko wolności sumienia i wyznania (§ 236), prześladowania (§ 237), zgwałcenia (§ 241), przemocy seksualnej (§ 241a), wykorzystywania seksualnego (§ 242) lub handlu kobietami (§ 246), jeśli był już za takie przestępstwa dwukrotnie skazany, wymierza karę dożywotniego pozbawienia wolności“.

Uzasadnienie

Zasada „do trzech razy sztuka“ jest jedną z form bardziej surowego karania recydywistów, a więc osób ponownie dopuszczających się przestępstw. Opiera się na regule, na podstawie której sąd skazując sprawcę po raz trzeci za przestępstwo z użyciem przemocy, jest zobowiązany do wymierzenia mu kary dożywotniego pozbawienia wolności. Projekt przewiduje wymierzenie kary dożywocia względnego, które umożliwia warunkowe zwolnienie skazanego po 25 latach pozbawienia wolności.

Zasada „do trzech razy sztuka“ opiera się na założeniu, że przy uporczywej recydywie działanie wychowawcze kary przynosi skutki minimalne. Dowodzi tego fakt, że poprzednie kary wymierzone przez sąd nie miały wpływu na resocjalizację sprawcy. W tych przypadkach nacisk musi zostać położony na represyjne działanie kary, polegające na długookresowej izolacji sprawcy. Stosowanie zasady „do trzech razy sztuka“, poza oddziaływaniem represyjnym wobec przestępcy ma także znaczenie prewencyjne, odstraszając potencjalnych sprawców przestępstw popełnionych z użyciem przemocy1.

Według statystyk kryminalnych, w znakomitej większości krajów istnieje stosunkowo mała grupa osób, które systematycznie dopuszczają się czynów przestępczych. Grupa ta w wyraźny sposób wpływa jednak na ogólny poziom przestępczości z użyciem przemocy. Zastosowanie zasady „do trzech razy sztuka“ ma na celu jej wyodrębnienie i długookresowe (trwałe) odizolowanie od społeczeństwa. Uniemożliwienie tym osobom działalności przestępczej przyczyni się do wyraźnego spadku liczby przestępstw popełnionych z użyciem przemocy2.

Wskaźniki statystyczne w Stanach Zjednoczonych wskazują na fakt, że 6 proc. z ogólnej liczby skazanych to sprawcy aż 70 proc. wszystkich przestępstw popełnionych z użyciem przemocy3. Przy tym 76 proc. sprawców, którzy byli skazani więcej niż trzy razy, kontynuuje działalność przestępczą po zwolnieniu z więzienia 4.

Długość kary ma także wpływ na prawdopodobieństwo recydywy. Według statystyk kryminalnych w USA niższy procent powrotu do procederu przestępczego występuje wśród skazanych, którzy odbyli długookresowe kary pozbawienia wolności. Jest to wskaźnik istotny przy rozpatrywaniu ogólnej efektywności wprowadzenia zasady „do trzech razy sztuka“, gdyż projekt nowelizacji prawa karnego, który ją wprowadza, zachowuje jednocześnie możliwość warunkowego zwolnienia z odbywania kary dożywotniego pozbawienia wolności (po 25 latach wykonywania kary)

Zasada „do trzech razy sztuka“ została włączona do kodeksów karnych w trzydziestu stanach USA (w Kalifornii nawet w postaci ustawy konstytucyjnej) i do prawa federalnego. W większości stanów stosuje się ją w odniesieniu do sprawców przestępstw z użyciem przemocy oraz przestępstw narkotykowych, a w części z nich również wobec sprawców niektórych przestępstw przeciwko mieniu. W Wielkiej Brytanii wobec sprawców najcięższych przestępstw stosuje się zasadę „do dwóch razy sztuka“ (obligatoryjne wymierzanie kary dożywotniego pozbawienia wolności już przy ponownym skazaniu). Przepisy przez nas proponowane ograniczają się do wprowadzenia węższej wersji omawianej zasady, która obejmuje tylko przestępstwa z użyciem przemocy oraz przestępczość narkotykową.

Aplikacja zasady „do trzech razy sztuka“ nie powinna mieć znaczącego wpływu na ogólną liczbę skazanych. W większości państw (stanów) wielkości Słowacji zasada ta była zastosowana wobec 100-300 recydywistów. Według wskaźników statystycznych Korpusu Straży Więziennej i Sądowej Republiki Słowackiej wprowadzenie zasady „do trzech razy sztuka“ dotyczyłoby 284 osób, które obecnie odbywają karę pozbawienia wolności. Ogólna liczba osób odbywających karę zwiększy się jednak tylko o pewną część z tej liczby. Osoby, które po przyjęciu nowelizacji Kodeksu karnego obejmie zasada „do trzech razy sztuka“ także obecnie większą część swojej kryminalnej „kariery“ spędzają przeważnie w więzieniu. Owszem, z tą jednak różnicą, że podczas przebywania na wolności między okresami wykonywania poszczególnych kar, dopuszczają się kolejnych czynów przestępczych. Wprowadzenie zasady „do trzech razy sztuka“ ma właśnie zapobiec popełnianiu przestępstw na wolności podczas „przerw w odsiadce“.

Przyjęcie zasady „do trzech razy sztuka“ nie łamie też zasady lex retro non agit (prawo nie działa wstecz), określonej w art. 50 ust. 6 Konstytucji. Kodeks karny z góry określi warunki karania oraz rodzaj sankcji. Będzie więc stanowić jasne i zrozumiałe ostrzeżenie także dla osób w przeszłości skazanych za dwa i więcej przestępstw z użyciem przemocy.

II. IM WIĘCEJ PRZESTĘPSTW, TYM WYŻSZA KARA

Proponowane zmiany Kodeksu karnego:

W § 35 ust. 1 pierwsze zdanie przed dwukropkiem brzmi: „O ile sąd skazuje sprawcę zbiegających się przestępstw, wymierzy mu karę łączną według przepisu kodeksu dotyczącego tego z popełnionych przestępstw, które jest zagrożone najsurowszą karą.

Za § 35 ust. 1 wstawia się nowy ust. 2, który brzmi: „Jeśli sąd wymierza łączną karę pozbawienia wolności za ciąg przestępstw, zwiększa się o połowę górna granica ustawowego zagrożenia tego z popełnionych przestępstw, które jest zagrożone najsurowszą karą, a sąd wymierzy sprawcy karę w tak określonej wysokości. Górna granica kary nie może także po zwiększeniu przekraczać piętnastu lat. Przy wymierzaniu szczególnej kary pozbawienia wolności, wyższej niż lat piętnaście, górna granica kary nie może przewyższać dwudziestu pięciu lat.“. Dotychczasowe ustępy 2 i 3 oznaczone zostają jako ustępy 3 i 4.

Uzasadnienie:

W słowackim prawie karnym w przypadku popełnienia zbiegających się przestępstw stosuje się tzw. absorpcyjną zasadę wymierzania kary, która oznacza, że sprawcy może być wymierzona kara tylko w wysokości ustawowego zagrożenia najcięższego z popełnionych przestępstw. Zasada ta w żadnym wypadku nie umożliwia sądowi wyjścia poza za jej górną granicę. Sprawca pozostaje więc de facto nieukarany za pozostałe popełnione przestępstwa.

Jesteśmy zdania, że w przypadku popełnienia przez oskarżonego ciągu przestępstw sąd powinien mieć możliwość podniesienia o jedną trzecią górnej granicy kary, właściwej dla najcięższego z popełnionych przestępstw. Obecny porządek prawny umożliwia wystąpienie sytuacji, w której sprawca, dopuszczając się ciągu kilku czynów przestępczych, za które zostałby skazany na karę odpowiadającą górnej granicy ustawowego zagrożenia najcięższego z nich, może nadal popełniać nawet równie poważne przestępstwa de facto bezkarnie.

Bezkarne popełnianie czynów przestępczych w państwie prawa należy uznać za niesprawiedliwe. Jesteśmy przekonani, że sprawca powinien otrzymać sprawiedliwą karę za każde popełnione przestępstwo.

III. DOŻYWOCIE ABSOLUTNE

Kara śmierci a dożywocie absolutne

a. Kara śmierci

Kara śmierci jest niezgodna z Konstytucją RS i szóstym protokołem Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Na świecie od kary śmierci się odchodzi: 58 krajów zniosło ją we wszystkich przypadkach, 15 krajów zniosło karę śmierci w czasie pokoju a 26 krajów karę zniosło ją de facto.

Kara śmierci nie oddziałuje odstraszająco na potencjalnych sprawców najcięższych przestępstw (szczególnie zabójstw). Przy badaniu odstraszającego działania kary śmierci używano trzech metod statystycznych:
1. porównania ilości zabójstw w danym państwie przed i po zniesieniu kary śmierci;
2. porównania poziomu przestępczości (liczby zabójstw) w dwóch podobnych obszarach jurysdykcji, z których w jednym kara śmierci jest wykonywana, a w drugim została zniesiona;
3. porównania ilości zabójstw w danym państwie przed i po egzekucji, która dzięki mediom znalazła szeroki wydźwięk społeczny.
Wszystkie wymienione metody (z wyjątkiem spornych pod względem naukowym metod ekonometrycznych Isaaca Erlicha) nie wskazały żadnego związku przyczynowo-skutkowego między zniesieniem i zachowaniem kary śmierci a występowaniem przestępstw nią zagrożonych.

Dlaczego kara śmierci nie odstrasza sprawców zabójstw?

1. Jedna grupa sprawców zabójstw działa w afekcie, w stanie silnej reakcji emocjonalnej lub pod wpływem środków odurzających, gdy zagrożenia karą śmierci sobie nie uświadamia.
2. Druga grupa zabija z zimną krwią i wyrachowaniem. Do grupy tej należą tzw. zabójstwa na zlecenie, popełniane głównie w ramach przestępczości zorganizowanej. Zagrożenie karą śmierci także w tej grupie nie odnosi efektu odstraszającego, ponieważ sprawcy są przekonani, że na podstawie wcześniej opracowanego planu unikną ujawnienia, a więc jakiejkolwiek kary. Również fakt, że np. jak do tej pory wykryto sprawców tylko dwóch spośród trzydziestu zabójstw popełnionych na Słowacji w 1997 r., mających związek z przestępczością zorganizowaną, obala mit o prewencyjnym oddziaływaniu kary śmierci w kręgu przestępczości zorganizowanej

W krajach, w których obowiązuje kara śmierci, sądy lub ławy przysięgłych są bardziej ostrożne przy ferowaniu wyroków skazujących za przestępstwa nią zagrożone. W rezultacie tego zabójstwo często zostaje przekwalifikowane na pobicie ze skutkiem śmiertelnym. Po zniesieniu kary śmierci w stanie Minnesota, przy tej samej liczbie ofiar, doszło do wzrostu o około 50 proc. ilości wyroków skazujących za zabójstwo.

Wykonanie kary śmierci jest często samowolne i niesprawiedliwe. Egzekucje skazanych są w rzeczywistości rzadko wykonywane. W Stanach Zjednoczonych dokonuje się egzekucji tylko na 4 proc. skazanych na karę śmierci. W większości pozostałych przypadków kara absolutna jest złagodzona na karę dożywotniego pozbawienia wolności.

Nierozwiązywalnym problemem związanym z karą śmierci jest kwestia pomyłki sądowej. Żaden system sądownictwa karnego nie funkcjonuje perfekcyjnie, co potwierdza kilka pomyłek sądowych w ostatnich dziesięcioleciach, np. w USA lub w Wielkiej Brytanii. W odróżnieniu od innych kar, w takich przypadkach zadośćuczynienie jest już jednak niemożliwe.

Kara śmierci jest także rozwiązaniem kosztownym. W krajach demokratycznych, które wykonują karę śmierci, istnieje instytucja obowiązkowego postępowania sprawdzającego (do zniesienia kary śmierci w CSRF ustawą nr 175/1990 Dz. U. Sąd Najwyższy miał obowiązek zbadać wyrok skazujący na karę śmierci – § 316 KPK). Obligatoryjne postępowanie sprawdzające, rozpatrywanie wniosku o ułaskawienie i podobne procedury powodują, że średni okres od chwili ogłoszenia wyroku śmierci do jego wykonania wynosi w USA około 8 lat. Z wymienionych względów w latach osiemdziesiątych np. stan Floryda przeznaczył 6–krotnie więcej środków publicznych na egzekucję skazanego zbrodniarza, niż wydałby na jego dożywotnie uwięzienie.

b. Dożywocie absolutne

Jedną z form wpływania na poziom przestępczości z użyciem przemocy jest wprowadzenie kary pozbawienia wolności bez możliwości zwolnienia warunkowego wobec sprawców niektórych szczególnie poważnych, świadomie popełnionych przestępstw, czy też wobec uporczywych recydywistów (np. sprawców wielokrotnych lub wyjątkowo brutalnych morderstw). Możliwość resocjalizacji takich sprawców jest praktycznie wykluczona, a społeczeństwo należy przed nimi chronić. W myśl obecnie obowiązujących przepisów można osobę skazaną na dożywocie zwolnić po 25 latach wykonywania kary pozbawienia wolności. Karę dożywotniego pozbawienia wolności bez możliwości przedterminowego zwolnienia stosuje się np. w większości stanów USA. Zapewnia ona trwałą ochronę społeczeństwa przed niebezpiecznym zbrodniarzem, a zarazem posiada skuteczne działanie prewencyjne.

Kolejną formą zaostrzenia kar za najpoważniejsze przestępstwa kryminalne jest wprowadzenie obligatoryjnej kary dożywotniego więzienia w przypadku umyślnego zabójstwa, czy też przy recydywie w przypadku niektórych szczególnie poważnych przestępstw z użyciem przemocy. Obowiązkowe skazywanie na karę dożywotniego pozbawienia wolności ze stosowną enumeracją przestępstw figuruje w prawie karnym Austrii, Niemiec, Wielkiej Brytanii i niektórych stanów USA.

Projekt zmian Kodeksu karnego:

W § 29 za ustępem 3 dodaje się ustęp 4 w brzmieniu: „Jeśli sąd orzeknie karę dożywotniego pozbawienia wolności, może jednocześnie zadecydować, że nie dopuszcza się warunkowego zwolnienia z wykonywania kary pozbawienia wolności, o ile: a) sprawca dopuścił się większej ilości szczególnie poważnych przestępstw; b) w więcej niż jednym przypadku jednocześnie spełnione zostały okoliczności, warunkujące zastosowanie podwyższonego wymiaru kary; c) pełnił przestępstwo jako członek grupy przestępczej, lub d) był już skazany za przestępstwo wymienione w § 43.“ V § 62 ust. 2. dołączone zostają na końcu słowa: „z wyjątkiem przypadku, gdy o niedopuszczalności warunkowego zwolnienia zadecyduje sąd na podstawie § 29 ust. 3.“

Uzasadnienie:

Obecny stan prawny umożliwia zwolnienie osoby skazanej na dożywocie po 25 latach wykonywania kary pozbawienia wolności. Jedną z form wpływania na poziom przestępczości z użyciem przemocy jest wprowadzenie kary pozbawienia wolności bez możliwości zwolnienia warunkowego wobec sprawców niektórych szczególnie poważnych, świadomie popełnionych przestępstw, czy też wobec uporczywych recydywistów (np. sprawców wielokrotnych, czy też wyjątkowo brutalnych morderstw), których resocjalizacja jest praktycznie wykluczona. Kara dożywotniego pozbawienia wolności bez możliwości zwolnienia warunkowego zapewnia trwałą ochronę społeczeństwa przed niebezpiecznym zbrodniarzem, a zarazem posiada skuteczne działanie prewencyjne.

Prawdą jest, że kara dożywocia absolutnego wiąże się z rezygnacją z możliwości resocjalizacji sprawcy. Teoria penologii w świecie od kilku lat już nie faworyzuje resocjalizacyjnej funkcji kary, a na plan pierwszy wysuwa się jej funkcja represyjna i prewencyjna (w sensie prewencji generalnej). Również w naszym systemie sądownictwa karnego panuje przekonanie, że resocjalizacja części przestępców nie rokuje nadziei. W krajach, w których od dłuższego czasu stosowana jest kara dożywotniego więzienia, miały miejsce przypadki, gdy osoby skazane na dożywocie popełniły brutalne morderstwa po warunkowym zwolnieniu z więzienia5.

Jednym z najczęstszych argumentów przytaczanych przez przeciwników kary dożywocia absolutnego jest formułowanie obaw, że więzienia nie będą mogły opanować zachowania skazanych na taką karę, gdyż nie będą mieli oni już „nic do stracenia”6. Choć argument ten brzmi logicznie, praktyka państw, które stosują dożywocie absolutne, jest zupełnie inna. Skazani na taką karę zachowują się przeważnie lepiej, niż pozostali skazani, przebywający w oddziałach o najbardziej zaostrzonym rygorze7. Co więcej, obiekty więzienne są przystosowane do pilnowania niebezpiecznych więźniów. Argument o konieczności zwalniania najniebezpieczniejszych przestępców, gdyż mają oni zbyt wysoki „potencjał” do popełniania przestępstw z użyciem przemocy w więzieniach, jest absurdalny8.

Karę dożywotniego pozbawienia wolności bez możliwości przedterminowego zwolnienia aplikuje np. większość stanów USA. Rosnąca liczba państw stosuje tę karę także w walce z zorganizowaną przestępczością narkotykową. W Wielkiej Brytanii o niemożności zwolnienia warunkowego z kary dożywotniego pozbawienia wolności decyduje władza wykonawcza, a więc minister na podstawie opinii sędziego. Obecnie w Wielkiej Brytanii karę dożywotniego więzienia bez możliwości zwolnienia warunkowego odbywają 24 osoby.

IV. OBOWIĄZKOWE DEKLARACJE MAJĄTKOWE POLICJANTÓW

Podstawową przesłanką ogólnego obniżenia poziomu korupcji na Słowacji jest opanowanie tego zjawiska w tych organach administracji państwowej, które czuwają nad przestrzeganiem prawa, porządkiem i bezpieczeństwem obywateli, a więc w sądownictwie, w prokuraturze i w policji.

Jednym z narzędzi antykorupcyjnych są obowiązkowe deklaracje majątkowe pracowników tych organów. Obowiązek określania swojego stanu majątkowego przez prokuratorów i sędziów stanowią ustawy nr 154/2001 Dz. U. i 385/2000 Dz. U. Jak dotychczas nie dotyczy on policjantów.

Ruch Chrześcijańsko-Demokratyczny (KDH) proponuje nowelizację Ustawy o wykonywaniu obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy Korpusu Policji (73/1998 Dz. U), która nałoży na nich obowiązek określania swojego majątku w stosownej deklaracji.

Zamiary legislacyjne

1) Policjant będzie zobowiązany do określania stanu swojego posiadania w deklaracji majątkowej a) z chwilą powstania stosunku służbowego;
b) na wezwanie ministra spraw wewnętrznych lub upoważnionych przez niego organów służbowych; c) corocznie, jeśli zajmuje stanowisko kierownicze.
2) Deklaracja majątkowa musi zawierać dane dotyczące:
a) nieruchomości i ich pochodzenia prawnego z datą nabycia;
b) ruchomości, których wartość przekracza 200 tys. koron;
c) praw majątkowych i innych walorów majątkowych, których wartość przekracza 200 tys. koron;
d) ruchomości, praw majątkowych i innych walorów majątkowych, nawet jeśli ich wartość nie przekracza 200 tys. koron, ale ich łączna wartość jest większa niż 500 tys. koron.
3) Policjant jest zobowiązany do określenia w deklaracji majątkowej także majątku małżonka, z którym żyje w jednym gospodarstwie domowym.
4) Częścią deklaracji majątkowej jest wiążące oświadczenie funkcjonariusza, że nie posiada wiedzy o takich dochodach osób żyjących z nim w jednym gospodarstwie domowym, które można uważać za nieopodatkowane lub pochodzące ze źródeł nielegalnych.
5) Organy służbowe są zobowiązane do zapewnienia ochrony deklaracji majątkowych przed osobami niepowołanymi.

W policji pojawiają się także takie formy korupcji, gdy osoby podejrzane o działania przestępcze przekupują policjantów artykułami konsumpcyjnymi lub jednorazowymi usługami, np. przez opłacanie pobytu rekreacyjnego itp. Dlatego KDH proponuje, aby do Etycznego kodeksu policjanta, wydawanego przez ministra spraw wewnętrznych, wprowadzono obowiązek powstrzymania się od kontaktów pozasłużbowych z osobami podejrzanymi lub oskarżonymi o działalność przestępczą.

Celem przygotowywanej ustawy jest umożliwienie nakładania sankcji na osoby fizyczne, których wartość majątku pozostaje w wyraźnej sprzeczności z oficjalnie deklarowanym dochodem. Określone w niej zostaną warunki oraz postępowanie organów w procesie odbierania majątku ruchomego, nieruchomego oraz praw majątkowych osób fizycznych.

Prokurator będzie mógł z urzędu lub na wniosek osoby fizycznej wnieść oskarżenie wobec osoby fizycznej, gdy przypuszcza, że posiada ona majątek o wartości wyższej, niż wynikałoby to z jej dochodów. Postępowanie to będzie inicjowane obowiązkowo przy wszczęciu ścigania przestępstwa, co do którego zachodzi podejrzenie, że w jego wyniku sprawca się wzbogacił. Prokurator ma wykazywać niezgodność między dochodami osoby fizycznej a jej majątkiem, przy czym będzie miał obowiązek wskazania różnicy wartości odpowiadającej przynajmniej 100 pensjom minimalnym.

Osoba fizyczna będzie musiała w postępowaniu cywilnym wykazać sposób wejścia w posiadanie majątku, określonego przez prokuratora w akcie oskarżenia, oraz sposób zapewnienia środków finansowych, pozwalających na nabycie takich nieruchomości, ruchomości i praw majątkowych. Ustawa będzie zawierać odniesienia do Kodeksu Postępowania Cywilnego, Kodeksu Karnego Skarbowego, ustawy o konkursie i innych przepisów prawa oraz będzie stanowić obowiązek udostępniania prokuraturze stosownych danych przez inne organy i osoby prawne.

VI. PRZESTĘPSTWO KLONOWANIA ISTOTY LUDZKIEJ

Klonowanie człowieka pozostaje w sprzeczności z zasadami zachodniej cywilizacji chrześcijańskiej. Klonowanie istoty ludzkiej jest obecnie zabronione, jednak sankcję można nałożyć jedynie na ośrodek medyczny, w którym podejmowany jest taki proceder. Projekt wprowadza sankcję pozbawienia wolności, zakazu wykonywania zawodu oraz kary finansowej dla osób fizycznych, które dopuszczą się przestępstwa klonowania istoty ludzkiej.

Projekt nowelizacji Kodeksu Karnego:

Wprowadza się nowy § 246a pt. „Klonowanie istoty ludzkiej”:

(1) Kto mając na celu utworzenie sztucznej zygoty zastąpi jądro w jajniku żeńskim jądrem z ludzkiej komórki somatycznej z pełną liczbą chromosomów podlega karze pozbawienia wolności do jednego roku lub zakazowi wykonywania zawodu lub karze finansowej. (2) Karze pozbawienia wolności od sześciu miesięcy do trzech lat podlega sprawca, który: a) dopuści się czynu wymienionego w ust. 1 jako członek grupy zorganizowanej, lub b) uzyska poprzez czyn wymieniony w ust. 1 wyraźną korzyść majątkową dla siebie lub osoby trzeciej.

Uzasadnienie

Państwo chronić poza bezpieczeństwem swoich obywateli i bezpieczeństwa własnego musi chronić bezpieczeństwo cywilizacji, której jest częścią. Do fundamentów naszej cywilizacji należy ochrona godności ludzkiej i ochrona rodziny. Klonowanie ludzi stanowi eksperymentowanie z życiem człowieka, który nie ma swojego ojca ani matki, a jako takie pozostaje w sprzeczności z zasadami naszej cywilizacji. Obecnie nauka osiągnęła stadium, w którym klonowanie człowieka staje się wykonalne, nadszedł więc czas, w którym państwo powinno się ustosunkować do tego problemu.

Ustawa o służbie zdrowia (277/1994 Dz. U.) zawiera zakaz klonowania ludzi, ale zgodnie z nią sankcję można nałożyć tylko na ośrodek medyczny, i to do wysokości 500 tys. koron. Za proceder ten nie można ścigać osób fizycznych. Dlatego KDH proponuje, aby klonowanie istoty ludzkiej zostało określone jako przestępstwo w drugim punkcie siódmego rozdziału Kodeksu karnego pt. „Przestępstwa przeciwko godności człowieka “.

Przypisy

1. P. WYMAN, – J.G. SCHMIDT, Three Strikes You're Out, „West L.A. Law Review”, R. 26, 1995, s. 251–257.
2. Po wprowadzeniu zasady „do trzech razy sztuka” w Kalifornii opracowano studium, w którym porównano przewidywany spadek przestępczości ze stanem rzeczywistym. Autorzy doszli do wniosku, że każdy kolejny rok kary pozbawienia wolności u recydywistów zapobiegł popełnieniu średnio około 3,5 przestępstwa na jednego skazanego. Zob. F. ZIMRING – G. HAWKINS, Incapacitation – Penal Confinement and the Restraint of Crime, Oxford – New York 1995, s. 117. W latach 1994 – 1998 w Kalifornii spadła ilość zabójstw o 51,5 proc., gwałtów o 18,7 proc. a rozbojów o 48,6 proc. Zob. B. JONES, Why The Three Strikes Law is Working in California. „Stanford Law and Policy Review”. R. 11, s. 23.
3. Zdaniem autorów książki Selective Incapacitation istotna jest „identyfikacja sprawców dużej ilości przestępstw”, gdyż „uwięzienie jednego sprawcy rozboju, który znajduje się w pierwszej dziesiątce osób popełniających najwięcej przestępstw, zapobiegnie większej ilości rozbojów, niż uwięzienie 18 sprawców, którzy znajdują się poniżej średniej w zakresie częstotliwości popełniania przestępstw“. Pozri: P.W. GREENWOOD, Selective Incapacitation, U.S. Department of Justice, 1982.
4. R. CORDES, Habitual Offenders Targeted in Federal State Legislation, Trial, 1994, s. 92.
5. Zob. np. D.W. BLAIR, A Matter of Life and Death: Why Life Without Parole Should Be a Sentencing Option, „American Journal of Criminal Law”, R. 22, s. 191; J.H. WRIGHT, Life-Without-Parole: An Alternative to Death or Not Much Life After All? „Vanderbildt Law Review”, R. 43, 1990, s. 551.
6. Nie jest to celny argument. Kary dyscyplinarne umożliwiają zapewnienie odpowiedniego zachowania się także osób skazanych na dożywocie. Zob. M.J. Lane, Is There Life Without Parole? – A Capital Defendant's Right to a Meaningful Alternative Sentence, „Loyola of Los Angeles Law Review”, R. 26, 1993, s. 327 n. W 1980 r. był w stanie Alabama skazany na dożywocie absolutne Harlin Serrit. Po niecałych dwóch latach wykonania kary powiedział „Nie będę tu tak siedzieć dwadzieścia czy trzydzieści lat ... Zmuszę ich do zastrzelenia mnie z muru”. Ten skazany do dziś odbywa karę dożywocia, przy czym nigdy nie podjął próby ucieczki z więzienia. Zob. J. STEWART – P. LIEBERMAN, What Is This Sentence That Takes Away Parole? Student Law, 1982, s. 15.
7. W Alabamie skazani na dożywocie absolutne dopuszczają się o połowę mniejszej ilości wykroczeń dyscyplinarnych niż wynosi średnia w więzieniach stanowych. Zob. J.H. WRIGHT, op. cit., s. 548; CHEATWOOD, D., The Life Without Parole Sanction: Its Current Status and Research Agenda, „Crime & Delinquency”, R. 42, 1988, s. 53-54.
8. Zdaniem profesorów Stewarta i Liebermana w tych przypadkach społeczeństwo ma do wyboru dwie możliwości: „albo zbrodniarze ci będą popełniać przestępstwa na wolności, albo trochę trudniejsze zadanie będzie mieć służba więzienna. My obawiamy się raczej ich zachowań na wolności“. Zob. J. STEWART – P. LIEBERMAN, op. cit., s. 16.

Daniel Lipšic (1973) – wiceprezes Ruchu Chrześcijańsko-Demokratycznego (KDH), od października 2002 r. wicepremier i minister sprawiedliwości Słowacji,

Vladimír Palko (1957) – wiceprezes Ruchu Chrześcijańsko-Demokratycznego (KDH), od października 2002 r. minister spraw wewnętrznych Słowacji